Categorieën
Blog

Onderbuikgevoelens?

Door: Tessa Portier

Biologie heb ik in de derde klas van de middelbare heb laten vallen en sindsdien is het een ver van mijn bed show geweest. De laatste keer dat ik iets over de darmen moest leren, was (denk ik) in de tweede klas. Ik herinner me vooral ingezoomde plaatjes van darmvlokken en dat ik dat een gek woord vond. De functie van dit alles was vrij simpel; voedingstoffen uit het eten halen en het niet-bruikbare samenpersen tot poep. Dat de darmen een invloed hebben op hoe je denkt en hoe je je voelt was totaal niet aan de orde.

Ik was meer geïnteresseerd in cultuur dan in natuur, en zo ging ik na de middelbare school Taalwetenschap studeren. Ik was gefascineerd door verwoorden: dat je de meest complexe abstracte dingen in woorden kon uitdrukken en daardoor in je hoofd opeens een concept kon begrijpen. Geweldig! En dat je andere mensen met woorden het idee in jouw hoofd, ook een idee in hun hoofd kon laten zijn. Dat vind ik bijzonder.

Met taal kan je gedachtes en emoties teweeg brengen. Taal begrijpen zag ik daarom als de sleutel tot de mens begrijpen. Tijdens mijn studie verdiepte ik me dan ook steeds meer in de processen die plaats moeten vinden om taal te verwerven, te gebruiken en te begrijpen. Op zoek naar verbreding leerde ik in een minor over de hogere cognitieve functies, zoals besluitvorming en sociale cognitie, maar ook over de zintuigen en bijbehorende hersenstructuren. Opeens had ik weer biologieles.

Ik leerde over ‘fight en flight’ versus ‘rest en digest’: dat je darmen voedsel verteren wanneer je ontspannen bent, en bij stress juist niet. Hoewel de darmen, vanwege hun rol in de spijsvertering, daarbij kort aan bod kwamen, gingen we er verder niet op in. De eerste keer dat ik hoorde over de connectie van het brein met de darmen was via een presentatie van een medestudent. Het was een erg biologisch technisch verhaal over hoe de twee verbonden zouden zijn. Microbiota-gut-brain axis? Neurovisceral integration? Hoewel ik al meer kennis had over enkele biologische principes in de hersenen, was dit toch wel erg complexe informatie die ver van mijn eigen kennis af stond. Bovendien had ik het niet nodig voor mijn tentamen en dacht ik er dus niet verder over na.

Tót ik een gastcollege van Laura (onze hoofdonderzoekster!) volgde, over dat cognitie misschien ook buiten je brein kan worden gezocht. Daar kwam weer de darm-brein as in naar voren. Hier maakte ik kennis met het idee dat je darmen invloed hebben op je cognitie. Bacteriën die in je darmen leven kunnen verband houden met je gemoed. Door deze verbinding van dit biologisch technische verhaal met het aspect van emotie en gedachten, was ik geboeid. Want hoe ontstaan gevoelens en gedachten eigenlijk? Ik zocht het in taal, maar nooit dacht ik aan de buik…

En dat is best wel gek, want in onze taal zitten een hoop aanwijzingen naar de link tussen de buik en het brein!

Neem nou het begrip ‘onderbuikgevoel’, misschien wel het mooiste voorbeeld:

Betekenis:

1) een negatieve emotie

2) een gevoel waarover verder niet nagedacht wordt door de persoon die dit ervaart (https://www.encyclo.nl/begrip/onderbuikgevoel)

3) intuitie (https://nl.wikipedia.org/wiki/Onderbuikgevoel)

Context:

Als men het had over het verstand dan had men het over het hoofd en als het ging om gevoel, dan sprak men van ‘vanuit de buik’. Als deze gevoelens voor anderen weinig aanvaardbaar waren, werd er van onderbuikgevoel gesproken (https://nl.wikipedia.org/wiki/Onderbuikgevoel). De eerste twee betekenissen van ‘onderbuikgevoel’ hebben hierdoor een wat meer negatieve connotatie. Het buikgevoel indiceert hier vaker een negatief gevoel. De derde betekenis is wat neutraler, maar gaat nog steeds over een gevoel waar verder niet over na wordt gedacht.

Uit de betekenissen blijkt dat we vinden dat de buik gevoelens kan signaleren. Het zijn wel altijd wat ‘mysterieuze’ gevoelens, waar we niet altijd expliciete gedachtes bij hebben. Het onderbuikgevoel is vaak een informatieve bron waar we keuzes (gedeeltelijk) op baseren, zelfs als we dat niet doorhebben. Bijvoorbeeld bij investeren, het kiezen van een huis, het aannemen van een sollicitant of het afspreken van een tweede date: je buikgevoelens geven advies.

Maar hoe werkt dat dan precies? Dat is precies wat we in onze onderzoeksgroep onderzoeken!